Điện Hòn Chén – Bí ẩn giai thoại tâm linh.

Nổi tiếng là vùng đất tâm linh nên khi khi nhắc đến Huế hẳn ai cũng sẽ nghĩ đến 1 quần thể di tích lịch sử có giá trị lâu đời như chùa chiền, đền đài, lăng tẩm. Trong đó có các công trình tôn giáo được lưu truyền mãi về sau và Điện Hòn Chén cũng là 1 kiến trúc có sự kết hợp giữa nghi thức cung đình và tín ngưỡng dân gian. Đây là nơi được rất nhiều du khách tìm đến khi du lịch Huế, bởi không chỉ để khám phá một di tích thắng cảnh mà còn là sự hiếu kỳ về những giai thoại kỳ bí nơi đây và tham gia các hoạt động hành hương để cầu bình an, sức khỏe và tiền tài. Hãy cùng tìm hiểu với Elephant Travel về di tích này nhé !

Giới thiệu về Điện Hòn Chén

Trong quần thể di tích cố đô Huế, có lẽ điện Hòn Chén gắn với nhiều giai thoại nhất. Dân gian còn lưu truyền rằng điện Hòn Chén xưa có tên là Hoàn Chén với ý nghĩa “trả lại chén ngọc”, vì vua Minh Mạng trong một lần lên đây đã đánh rơi một chén ngọc xuống dòng Hương, tưởng không cách gì lấy lại được thì bỗng nhiên một con rùa to bằng chiếc chiếu nổi lên ngậm chén ngọc trả lại cho nhà vua! Song, trong các văn bằng sắc phong chính thức của các vua Nguyễn, thì ngôi điện vẫn xuất hiện với tên chính thức “Ngọc Trản Sơn Từ” (đền thờ ở núi Ngọc Trản). Đến thời Đồng Khánh (1886-1888), ngôi điện mới được đổi tên là Huệ Nam Điện (ý là mang lại ân huệ cho vua nước Nam) và cũng gắn với nhiều giai thoại khác nữa.

Qua bao nhiêu năm tháng gắn với bao truyền thuyết, dân gian vẫn quen gọi là Điện Hòn Chén hay Điện Hoàn Chén. Điện Hòn Chén nguyên là ngôi đền thờ nữ thần PoNagar của người Chăm, sau đó người Việt theo Thiên Tiên Thánh Giáo tiếp tục thờ bà dưới xưng Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Theo truyền thuyết, nữ thần là con của Ngọc Hoàng được sai xuống trần gian, bà có công tạo ra trái đất, cây cỏ và lúa gạo. Hương mộc và kỳ nam là thứ gỗ tượng trưng cho sự linh hiển của Nữ thần. Bà còn làm tỏa hương gạo ngọt ngào, cổ vũ dân trồng cây bồ đề.

Tiếp nhận từ người Chăm một di tích tôn giáo độc đáo, người Việt dễ dàng dung hợp được cả một tín ngưỡng thần linh mang sắc thái riêng của người Chăm, phát huy thành nơi thờ thánh Mẫu cùng các vị thần của người Việt . Đây được xem là sự hòa nhập về tôn giáo hay còn gọi là bản địa hóa.

Từ năm 1954, Liễu Hạnh Công Chúa, tức là Vân Hương Thánh Mẫu cũng được đưa vào thờ ở đây. Ngoài ra, nơi đây còn thờ Phật, thờ Thánh Quan Công và hơn 100 vị thần thánh khác thuộc vào hàng đồ đệ của các thánh thần nói trên. Vua Ðồng Khánh cũng là một trong những đồ đệ ấy. Xét về mặt tín ngưỡng, điện Hòn Chén bối cục thờ không theo nguyên tắc, mà phối thờ nhiều tín ngưỡng khác nhau. Chính những nét riêng biệt đó mà Điện Hòn Chén Huế nay không chỉ là di tích tôn giáo giáo linh thiêng mà còn là điểm tham quan thắng cảnh, văn hóa, lễ hội độc đáo.

Đường đi đến Điện Hòn Chén

Điện Hòn Chén tọa lạc trên ngọn núi Ngọc Trản, thuộc địa phận làng Ngọc Hồ, Phường Hương Hồ, Thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Khu di tích này cách trung tâm thành phố Huế 8km về hướng Tây Nam.
Để đến được Điện Hòn Chén, có 2 sự lựa chọn dành cho du khách. Từ trung tâm thành phố Huế, bạn có thể di chuyển bằng cách đi thuyền Rồng trên sông Hương hoặc đi đường bộ.
Nếu đi bằng đường bộ thì nên xuất phát theo tuyến đường Bùi Thị Xuân chạy thẳng, sau đó rẽ theo đường Huyền Trên Công Chúa đến bến Than rồi đi đò sang Điện Hòn Chén.

Kiến trúc Điện Hòn Chén

Đến điện Hòn Chén, du khách sẽ được tận mắt chứng kiến khoảng 10 công trình kiến trúc lớn bé khác nhau, tất cả đều được nằm trên lưng chừng dãy núi Ngọc Trản. Mặt các công trình đền đều hướng ra sông Hương, được bao quanh và ẩn sau những tàng cây cao xanh.

Kiến trúc chính của điện Hòn Chén là Minh Kính Đài nằm ở chính giữa. Phía bên trái là dinh Ngũ Hành, động thờ ông Hổ, bàn thờ các quan và am Ngoại Cảnh. Bên phải là nhà Quan Cư, chùa Thánh, Trinh Cát Viện. Ngay sát mép sông Hương có am Thủy Phủ.

Minh Kính Đài cũng là nơi diễn ra hoạt động tế lễ, hành hương ở điện Hòn Chén. Các quan chức cũng được cử về đây để làm chủ tế. Minh Kính Đài được chia làm 3 cung theo thứ tự từ cao đến thấp: Đệ Nhất Cung (Thượng Cung): là nơi thờ thánh mẫu Vân Hương, vua Đồng Khánh, nữ thần Thiên Y A Na và một số vị thần khác. Đệ nhị cung: là khu vực thờ nhiều tượng thần thánh và bày biện các lễ cúng để rước sắc vào những ngày lễ lớn. Đệ Tam Cung: là chỗ cử hành lễ và là địa điểm du khách dâng hương cúng bái. Minh Kính Đài là công trình tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc khảm sành sứ đỉnh cao và sử dụng biểu tượng con phụng làm hình ảnh để trang trí. Trang hoàng ở Điện Hòn Chén được cho là không quá tinh tế, nhưng lại làm cho không gian thờ tự và thế giới tâm linh trở nên rất gần gũi với con người.

Lễ Hội Điện Hòn Chén

Điện Hòn Chén là ngôi điện duy nhất có một vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân xứ Huế và đó cũng là ngôi điện duy nhất ở Huế có sự kết hợp giữa nghi thức cung đình và tín ngưỡng dân gian; giữa lễ hội và đồng bóng; giữa văn hóa tâm linh và mê tín dị đoan. Điện còn là sự pha trộn của nhiều tín ngưỡng tôn giáo mang sắc thái đa dạng.

Hàng năm vào tháng 3 và tháng 7 âm lịch Điện Hòn Chén lại tấp nập du khách đổ về tham quan, tham gia lễ hội. Các nghi lễ được diễn ra long trọng, trang nghiêm thể hiện lòng thành kính của người cúng bái. Lễ hội điện Hòn Chén được diễn ra theo 2 phần chính là: lễ nghinh thần và lễ chánh tế. Lễ nghinh thần có nghĩa là rước các vị thần về đền, nghi lễ này được ví như là lễ hội văn hóa trên sông Hương và được diễn ra rất long trọng. Sau khi đã rước các vị thần và thánh mẫu về điện thì tiếp tục diễn ra lễ chánh tế với nhiều nghi thức quan trọng. Lễ tế này được tổ thức theo nghi thức cổ truyền như: cung nghinh Thánh mẫu, thức tế làng Hải Cát, phóng sanh, phóng đăng,…

Đến với Huế du khách không những tham quan những đền đài lăng tẩm mà còn biết thêm về những lễ hội linh thiêng giàu tính nhân văn như lễ hội Điện Hòn Chén. Lễ Hội Điện Hòn Chén được xem là lễ hội náo nhiệt, quy tụ đông đúc nhất người tham dự với những nghi lễ khá trang nghiêm. Lễ hội nơi đây như một thông điệp nhiều ý nghĩa, để du khách khắp nơi hiểu hơn về một phần đời sống tín ngưỡng của người dân xứ Huế theo thời gian.

Nguồn: tổng hợp